مقایسه و تطبیق عشق از منظر ملاصدرا و فروم (با تکیه بر اسفار اربعه و هنر عشق ورزیدن)

نوع مقاله : مقاله علمی ترویجی

نویسندگان

1 استادیار گروه فلسفه و کلام دانشگاه ولی عصر(عج) رفسنجان، ایران

2 استاد گروه فلسفه و کلام دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

چکیده

عشق یکی از مباحث اساسی در روان‌شناسی اجتماعی و از تأثیرگذارترین مقولات در زندگی انسان است؛ بنابراین، شناخت و تحلیل آن می‌تواند در سرنوشت انسان و ابعاد زندگی او نقش مهمی را ایفا کند. فروم و ملاصدرا نیز همانند بسیاری از اندیشمندان دیگر به این مسئله پرداخته‌اند. این نوشتار به برخی مسائل بنیادین و نظری درباره عشق از نگاه این دو اندیشمند پرداخته و شباهت‌ها و تفاوت‌های این دو دیدگاه را در باب تعریف عشق، هدف عشق‌ورزیدن، چگونگی سریان عشق، خصوصیات عشق، انواع عشق، مراتب طولی یا عرضی عشق، عشق زمینی، نسبت عشق به خود با دیگرخواهی، نسبت عشق به خود با خودخواهی و عشق به خدا بیان کرده است. پس از بررسی مباحث نظری پیرامون عشق از دید این دو اندیشمند، این نتیجه به دست می‌آید که گرچه نقاط اشتراک بسیاری را در تحلیل انسان از منظر ملاصدرا به‌عنوان یک فیلسوف و فروم به‌عنوان یک روان‌شناس می‌توان یافت، اما بررسی دقیق نشان می‌دهد که دستگاه فکری ملاصدرا به‌عنوان یک فیلسوف دینی درباره مسئله عشق، نسبت به فروم به‌عنوان یک روان‌شناس غیردینی، منسجم‌تر و انسان‌گرایانه‌تر است.

کلیدواژه‌ها


  1. منابع فارسی:

    1. خلیلی، محمدحسین، (1382)، مبانی فلسفی عشق از منظر ابنسینا و ملاصدرا، قم: بوستان کتاب.
    2. شریفی، احمدحسین، (1389)، «ارزش‌های اخلاقی و خودگرایی روان‌شناختی»، مجله معرفت اخلاقی، شماره3، ص42 –
    3. فروم، اریک، (1360)، انسان برای خویشتن، مترجم: اکبر تبریزی، تهران: انتشارات کتابخانه بهجت.
    4. فروم، اریک، (1375)، دل آدمی و گرایش انسان به خیر و شر، ترجمه گیتی خوشدل، تهران: نشر البرز.
    5. فروم، اریک، (1387)، فروم در کلام خودش، ترجمه فیروز جاوید، تهران: نشر اختران.
    6. فروم، اریک، (1348)،  هنر عشق‌ورزیدن، ترجمه پوری سلطانی، تهران: انتشارات مروارید.
    7. قائمی‌نیا، علی‌رضا، (1386)، «عشق زمینی و عشق آسمانی»، مجله کتاب نقد، دوره تابستان، شماره 43، ص107 –
    8. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، (1371)، عرفان و عارف نمایان، مترجم: محسن بیدارفر، چاپ سوم، تهران: انتشارات الزهرا.
    9. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، (1420ق)، مجموعه رسائل فلسفى صدر المتألهین، چاپ دوم، تهران: حکمت.

    منابع عربی:

    1. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، (1366)، تفسیر القرآن الکریم، چاپ دوم، قم: بیدار.
    2. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، (1981م)، الحکمة المتعالیة فى الأسفار العقلیة الأربعة، حاشیه سید محمد حسین ‌طباطبائى7، چاپ سوم، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    3. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، (بی‌تا)، رساله سه اصل، به تصحیح سید حسین نصر، تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
    4. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، (1360)، الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة، چاپ دوم، تهران: مرکز نشر دانشگاهى.
    5. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، (1363)، مفاتیح الغیب، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات.

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 07 بهمن 1403
  • تاریخ دریافت: 13 آذر 1401
  • تاریخ بازنگری: 04 اسفند 1402
  • تاریخ پذیرش: 20 اسفند 1402