بررسی تطبیقی تعدد نفوس در فلسفه اسلامی و غرب

نوع مقاله : مقاله علمی ترویجی

نویسندگان

1 طلبه سطح چهار رشته تخصصی فلسفه اسلامی مدرسه علمیه عالی نواب مشهد

2 عضو هیئت علمی گروه معارف دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد

چکیده

یکی از مهم‌ترین مسائل فلسفه اولی مسئله حقیقت انسان است. این مسئله از نخستین مسائل فلسفه اولی است. بسیاری از مسائل فلسفه اولی و فلسفه‌های مضاف مبتنی بر بیان حقیقت انسان می‌باشد. دیدگاه‌های بیان‌شده در باب حقیقت انسان، چه در فلسفه اسلامی و چه در فلسفه غرب فراوان است؛ ولی به‌طورکلی می‌توان همه آنها را به دیدگاه‌های یگانه‌انگارانه و چندگانه‌انگارانه تقسیم کرد. برای هرکدام از این دیدگاه‌ها تقسیماتی آمده است که به طور اجمالی ذکر و به شیوه توصیفی _ تحلیلی و همراه با تطبیق بین فلسفه اسلامی و غرب مقایسه شده است. همچنین اشکال عدم اجتماع صفات متضاد مانند مدرِک و غیر مدرِک، مدرَک و غیر مدرَک، و مادی و غیرمادی در یک بعد، بر یگانه‌انگاران مطرح و در ذیل دیدگاه برگزیده چندگانه‌انگارانه دو نفس نباتی و انسانی بررسی شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. منابع فارسی:

    1. اکبری، رضا، (1376)، «رابطه نفس و بدن نزد فیلسوفان پس دکارتى»، حوزه و دانشگاه، ش13، ص1 تا 14.
    2. برگسون، هانری لویی، (1375)، ماده و یاد؛ رهیافتی به رابطه جسم و روح، مترجم: علیقلی بیانی، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
    3. حسین‌پور، یاسر، (۱۴۰۱)، عالم نفس، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی ره، افق.
    4. خوشنویس، یاسر، (1394)، نوخاستگی و آگاهی، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
    5. سهروردی، شهاب الدین یحیی (شیخ اشراق)، (1375)، مجموعه مصنفات، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
    6. شه گلی، احمد، (1390)، «بررسی و تحلیل مسئله وحدت انگاری و دوگانه‌انگاری نفس و بدن از دیدگاه ملاصدرا»، ذهن، تابستان، ش46، ص101 تا 120.
    7. طالقانی، علی، (1395)، مسئله نفس و بدن؛ دیدگاه صدرایی و دوگانه‌انگاری دکارتی، بی‌جا: بی‌نا.
    8. عباسی، علیرضا، سعیدی، احمد، محمدعلی، محیطی اردکان، (1400)، «وحدت یا تعدد نوعی نفوس و تأثیر آن در علوم‌انسانی با محوریت آرای ابن‌سینا، ملاصدرا و آیت‌الله فیاضی»، تحقیقات بنیادین علوم‌انسانی، پاییز 1400، ش24، ص33 تا 52.
    9. فرانکل، ویکتور امیل، (1363)، انسان در جستجوی معنا، مترجم: نهضت صالحین و میهن میلانی بی‌جا: بی‌نا.
    10. فرانکل، ویکتور امیل، (1372)، پزشک و روح، مترجم: دکتر فرح سیف بهزاد، بی‌جا: انتشارات درسا.
    11. فرانکل، ویکتور امیل، (1381)، انسان در جستجوی معنایی غایی، مترجم: شهاب الدین عباسی، تهران: بی‌نا.
    12. فرانکل، ویکتور امیل، (1400)، فریاد ناشنیده برای معنا، مترجم: علی علوی نیا، انتشارات فراروان، بی‌جا: بی‌نا.
    13. فیاضی، غلامرضا، (1389)، علم النفس فلسفی، تحقیق و تدوین: محمد تقی یوسفی، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
    14. قجاوند، مهدی، صدرالدین طاهری، (1393)، «جسم انگاری متکلمان درباره نفس (از قرن سوم تا قرن هفتم هجری)»، انسان پژوهی دینی، بهار و تابستان 1393، ش31، ص125 تا 146.
    15. مطهری، مرتضی، (بی‌تا)، مجموعه آثار، تهران: صدرا.
    16. نبویان، سید محمد مهدی، (1395)، جستار هایی در فلسفه اسلامی: مشتمل بر آراء اختصاصی آیت‌الله فیاضی، قم: انتشارات حکمت اسلامی.

    منابع عربی:   

    1. ابن سینا، حسین بن عبد الله، (1375)، الاشارات و التنبیهات، قم: نشر البلاغه.
    2. ابن سینا، حسین بن عبد الله، (1379)، النجاة، تهران: دانشگاه تهران، مؤسسه انتشارات و چاپ.
    3. ابن سینا، حسین بن عبد الله، (1404)، الشفاء، قم: مکتبة آیة الله المرعشی.
    4. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، (1368)، الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة، قم: مکتبة المصطفوی.
    5. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، (1400)، الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة، قم: بوستان کتاب.
    6. طوسی، خواجه نصیر الدین، (1375)، شرح الاشارات و التنبیهات مع المحاکات، قم: نشر البلاغه.
    7. فیاضی، غلامرضا، (1400)، تعلیقات بر النهایة الحکمة، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره.
    8. کرم، یوسف، (بی‌تا)، تاریخ الفلسفة الیونانیة، بیروت: دار القلم.
    9. کلینی، محمد بن یعقوب، (1407)، الکافی، تهران: بی‌نا.
    10. مجلسی، محمد باقر، (1403)، بحار الأنوار الجامعة لدُرر أخبار الأئمة الأطهار، بیروت: دار احیاء التراث العربی.

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 05 خرداد 1404
  • تاریخ دریافت: 30 خرداد 1403
  • تاریخ بازنگری: 29 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش: 09 اسفند 1403